Latest Entries »

Thank you so much for Such a Nice Messages given by All. Feel Happy n Nice to perform duty as “Yoga Therapist Cum Yoga Teacher” 😊

સવારમાં મળેલ સુંદર ભેટથી પૂરો દિવસ સુગંધિત થઈ ગયો.

એક વિદ્યાર્થી અને શિક્ષક બન્ને તરીકે મારો અનુભવ ખૂબ સરસ રહ્યો છે. આમ તો આ કળા-આવડત વારસામાં મને મળી છે એમ કહું તો ખોટું નથી. મારા દાદા માસ્તર, પપ્પા આયુર્વેદ કોલેજના પ્રિન્સિપલ એટલે બાળપણથી ચોક, ડસ્ટર અને બોર્ડ સાથે રમી છું. પપ્પાને આયુર્વેદ સ્ટુડન્ટસ ના પેપર ચેક કરવાના આવતા ત્યારે કોઈના અક્ષરોથી પ્રભાવિત થઈ જતી તો કોઈના લખાણથી. વિદ્યાર્થી ગમ્મે તેટલો શાણો હોય, શિક્ષકને ઉઠાંતરી અને મૌલિકતાનું અંતર ખબર પડી જ જાય. એટલે બાળપણથી જ મૌલિકતાની ગાંઠ વાળેલી.

મારા બાળપણથી લઈને અત્યાર સુધીના લગભગ બધા શિક્ષકો યાદ છે પણ યાદી નથી. એટલે કે અમુક સંપર્કમાં છે તો અમુક આ દુનિયામાં જ નથી. પણ મારી દીકરીને તેના બધા શિક્ષકોની યાદી આપતી રહું છું એટલે એ કોઈ શિક્ષકને ભૂલે નહીં અને મોટી થઈને પણ એને માત્ર યાદ જ નહીં સંપર્કમાં પણ રહી શકે. હું બહુ દ્રઢપણે માનું છું કે એકડો ઘૂંટાવનાર શિક્ષકનું મહત્વ સો ટકા વધુ છે. પછી એ ગમ્મે તે ફિલ્ડ કેમ ન હોય ?? બે પૈડાં વાળી સાઇકલ શીખવનાર મોટા ભાઈ બહેન કે મમ્મી પપ્પા કે મિત્રથી લઈને માતૃત્વના પાઠ શીખવનાર બાળક સુધી. શિક્ષક ઉંમરથી નહિ, લાયકાતથી બને છે. જેમ સારો શિક્ષક સારા વિદ્યાર્થી આપી શકે તેમ સારો વિદ્યાર્થી સારા શિક્ષકને નવી દિશા ચોક્કસ આપી શકે. જેમ માં બાળકની શિક્ષક હોય શકે તો બાળક કેમ શિક્ષક ન બની શકે !! ઘણા જિંદગીના પાઠ બાળક આપણને જાણતા અજાણતા શીખવે છે. પણ અફસોસ આપણે માત્ર શિક્ષક એટલે એકેડેમિક શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર જ જોઈએ છીએ. (હું ઘણી વાર આ વાત કહું છું જરૂરી નથી ભણવામાં સફળ થનાર જીવનમાં પણ સફળ જ થાય) આપણે શિક્ષકને એક વ્યાખ્યામાં બાંધી લીધા છે.

જો મારી વાત કરું વારસામાં મળેલ શિક્ષણ ક્ષેત્ર આખરે મને કોઈને કોઈ સંજોગો સ્વરૂપ મળતું જ રહ્યું છે. દીકરીના આગમન પહેલા 3 વર્ષ શિક્ષક તરીકે કાર્યરત હતી. થોડા સમય વિરામ લીધા બાદ યોગ ક્ષેત્ર મળ્યું અને એમાં પણ “યોગ પ્રશિક્ષક” નું કાર્ય મળ્યું. થોડા સમય પહેલા બાળકો માટે યોગના કલાસમાં બાળકો સાથે સાચે જ શિક્ષક જેવી ફીલિંગ આવી. પણ આજે ખૂબ આનંદ અને ઉત્સાહ અનુભવુ છું કે 10 વર્ષના ટેણીયાથી લઈને 65 વર્ષના વડીલોને હું યોગ શીખવું છું. અને 10 વર્ષના ટેણીયાથી લઈને 65વર્ષના વડીલો જ્યારે ગુરુ પૂર્ણિમા અને શિક્ષક દિવસના શુભેચ્છા પાઠવે ત્યારે ખરેખર સન્માનથી પણ વિશેષ લાગણી અનુભવાય.

જેટલી સરસ યાત્રા એક વિદ્યાર્થી તરીકે રહી છે, એનાથી પણ વિશેષ યાત્રા એક શિક્ષક તરીકે અનુભવી રહી છું. મને મળેલ આ અમૂલ્ય શિક્ષણ વારસો અને નવું શીખવાની જાણવાની ત્વરા રાખનાર માટે હું ખરેખર દિલથી આભારી છું.

આ સાથે એટલું પણ ઉમેરીશ કે એક શિક્ષક હંમેશા એક વિદ્યાર્થી પણ રહેવો જોઈએ. નવું શીખવાની ક્ષમતા જ વધુ શ્રેષ્ઠ શીખવી શકે છે.

Advertisements

Happy Father’s Day

​૨૫ ડીસેમ્બર, મારા પપ્પાનો જન્મદિવસ. આ દિવસે ઇસુ ખ્રિસ્તનો જન્મદિવસ અને પશ્ચિમી દેશમાં સાન્તા ક્લોઝનું આગમન. બસ, આવા જ કઈક છે મારા પપ્પા. મારા પપ્પા મારા માટે સાન્તા ક્લોઝથી કમ નથી. આજ સુધીમાં એવું નથી બન્યું કે મેં જે માંગ્યું હોય ને મને મળ્યું ન હોય. એનાથી વિશેષ મારી દિકરીના પણ સાન્તા. મેં બાળપણમાં મારા નાના ને જોયા નથી. પણ મારી દીકરી આ વડીલ વેલો ને વ્હાલ માણે છે. 

ખરેખર આ વાત ગમી કે પિતા વિશે પણ કોઈક પૂછે છે ખરું… 

સંતાનના ઉછેરમાં માં અને પિતા બન્ને નો એટલો જ ફાળો હોય છે. મારા મતે બન્ને સરખા જ છે. બાળપણથી જ મને પિતા માટે ખૂબ જ લાગણી. મારા અને પપ્પાનું ટ્યુનીંગ પણ એવું જ. મારા માટે મારી લાઈફમાં પપ્પાનું સ્થાન સૌથી પહેલું આવે. 

મને યાદ છે પપ્પા રોજ સ્કૂલે મુકવા અને લેવા આવતા. ગમ્મે તેટલી ટાઢ, તડકો કે વરસાદ કોઈ જ પપ્પાને ન નડે. મારા સ્કૂલથી  લઈને કોલેજ સુધી પપ્પા હંમેશા મારી સાથે જીવ્યા છે એમ કહું તો ચાલે. મમ્મી એ તો કદાચ મારી કોઈક સ્કૂલ કે કોલેજ જોયા પણ નહિ હોય. સ્કૂલમાં એડમીશનથી લઈ પરિણામ સુધી પપ્પા જ સાથે હોય. હું ધોરણ ૧૦માં હતી ત્યારે સવારે ૪ વાગ્યે વાંચવા ઉઠાડવાનું કામ મારા પપ્પાનું, પ્રેમથી ચા બનાવી આપે અને થર્મોસમાં ભરી પણ રાખે. બાળપણમાં ઉઠાડવાથી લઈને ચા બનાવી આપવાનું કે ન્હાવા માટે પાણી ગરમ કરી આપવાનું કામ પપ્પાનું. લગ્ન થયા ત્યાં સુધી પપ્પા જ મને ઉઠાડે અને મારા માટે પ્યાલો ભરીને ચા ડાઇનિંગ ટેબલ પર તૈયાર રાખે. મારા પપ્પા ચા ખુબ સરસ બનાવે. ક્યારેક ઘરે જાવ ત્યારે વધેલી ચા હોય તો ચોક્કસ પી ને જ આવું.

ઘરમાં કોઈપણ વસ્તુ લેવાની હોય મારી ચોઈસથી પપ્પા જલ્દી સહમત થાય. એટલે મમ્મી કે ભાઈને પણ મારુ કામ પડે. આજે પણ કોઈપણ સારી કે નરસી વાત હોય પહેલા પપ્પા મને ને હું એમને જ કહીએ. મારા અને મમ્મીના વિચારો સાવ જુદા એટલે અમારા વચ્ચે ક્યારેક મધ્યસ્થીનું કામ પપ્પા કરે. 

દરેક છોકરી બાળપણથી તેના પપ્પાને જોતી આવે. એટલે ભવિષ્યમાં પણ ક્યાંક ને ક્યાંક એના પતિમાં એકાદ એવા ગુણ શોધવાની કોશિશ કરે. મારી દીકરી અને એના પપ્પાનું પણ આવું જ મળતું આવે. સવારે મારે યોગ શીખવવા જવાનું એટલે મારી દીકરીની સવારની બધી જવાબદારી એના પપ્પા જ સંભાળે. એ બહાને પપ્પા અને દીકરીને થોડો સમય મળે સાથે રહેવાનો. 

મારા ઘરમાં બધા સરખા. મને યાદ નથી કે પપ્પાએ મારી પાસે કોઈ દિવસ પાણી પણ માંગ્યું હોય. ઓર્ડર કરવાનો એમનો સ્વભાવ જ નહિ. રસોડામાં પણ પપ્પા મમ્મીને હમેશા મદદરૂપ બને. અને ચા તો ઘરમાં પપ્પા જ વર્ષોથી બનાવે. લગ્ન પછી પણ આ પ્રથા મારા ઘરમાં ચાલે છે. ચા મારા પતિદેવના હાથની જ પીવી ગમે. હું ખુબ નસીબદાર છું કે સવારમાં ચાનો કપ આજે પણ ટેબલ પર તૈયાર રહે છે. બસ પપ્પા જેવા જ કેરીંગ પતિ મળ્યા છે. 

મારા પપ્પાની એક ખાસિયત કે કોઈપણ વાત કહો એટલે જોઈશું એમ ક’હે . સમય આવ્યે એ અમલમાં પણ મુકે, ત્યાં સુધી આપણને ઉચાટ થયા કરે. મારા લાવ મેરેજ પછી પપ્પાને એક કાગળ લખ્યો હતો અને એ આજ સુધી પપ્પા એ સાચવી રાખ્યો છે. મારા પપ્પા અને પતિદેવ બન્નેનો સ્વભાવ સરખો. એટલે હું એમને ક્યારેક સીનીયર અને જુનિયર કહીને બોલવું. તો મારી દીકરી એને જય અને વીરુ કહીને બોલાવે. બન્નેને એક બીજા સાથે વધુ બને. 

હું ઘણી વખત કહું છું મારે એક નહિ બે માં છે. મારા પપ્પાનો સ્વભાવ એવો જ લાગણીશીલ અને મારા માટે વધુ ઓવર પ્રોટેક્ટીવ. કોલેજકાળમાં મિત્રો સાથે સાંજે ક્યારેક મોડું થઈ જાય તો ચિંતા કરતા ઘરના બારણે ઊભા હોય. આજે લગ્નના ૧૨ વર્ષ પછી પણ વહેલી સવારે આકાશવાણીમાં ડ્યુટી કરવા જાઉં ત્યારે મારો અવાજ રેડિયોમાં એકવખત સંભાળી મારા પહોચ્યાની ખાતરી કરી લે.  

હા, ઘણી વખત ગુસ્સો કરી લે, હું એમના પર ગુસ્સો કરી લઉં. પણ હા, ૨૪ કલાક પણ એક બીજા વગર ચાલે નહિ. હું આ લખી રહી છું ત્યારે પણ આંખમાંથી આંસુ આવે છે, અને એ પણ ખાતરી કરું છું કે પપ્પા વાંચશે ત્યારે એમના આંખમાં પણ આંસુ હશે. બીગ થેન્ક્સ આપના વિષયને કે જૂની વાતો તાજી થઈ. ક્યારેક માં-બાપની લાગણીને ટેકન ફોર ગ્રાન્ટેડ લેતા હોઈએ છીએ. પણ જેમ જૂના ફોટોગ્રાફ્સ જોઇને સંબંધો સુધરે, લાગણી વિસ્તરે, તેમ આવા સંસ્મરણો વાગોળવાથી પણ ચોક્કસ ફેર પડે, અને સંવેદનાના સ્પંદનો વિકસે.

વાગ્ભિ   

Grand Parent’s Day

​સપ્ટેમ્બરના બીજા રવિવારે “ગ્રાન્ડ પેરેન્ટ્સ ડે” ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.


મારી દીકરીની સ્કૂલમાં ખાસ વડીલો માટેનો કાર્યક્રમ ગોઠવાયો.
મારી મૂંઝવણ ત્યારે વધી કે આ કાર્યક્રમમાં મારી દીકરીને સ્પીચ તૈયાર કરવાની હતી. 
એક વાતનું દુઃખ હતુ ને બીજી વાતની ખુશી….
દુઃખ એટલાં માટે કે મે મારા કોઈ ગ્રાન્ડ પેરેન્ટ્સ ને જોયા જ નથી. હા, નાની હતાં પણ મારી ૩ કે ૪ વર્ષની વયે એ પણ ના રહ્યાં. એટ્લે બહુ એવું યાદ પણ નથી. 
અને ખુશીની વાત એ કે મારી દિકરીને એનાં નાનુ- બા વગર એક દિવસ ન ચાલે. મહિનામાં એકાદ વાર તો પાટવડી ને અમુક બા સ્પેશ્યલ વાનગીઓનુ લિસ્ટ એમણે બા પાસે મુકી જ દીધું હોય. કોઇપણ નવી જાહેરાત આવે એટ્લે નાનુને લઇ આવવાનું લિસ્ટ ભેગુ થાય. હું મારા કાર્યક્રમમાં ક્યાંક બીઝી હોવ ત્યારે ખાસ બહાર જવાનું પ્લાનિંગ થાય નાનુ-બા સાથે.
લાગણી કહો કે મજબૂરી પણ બાળપણથી મારી દીકરીને દરરોજ એનાં નાનુ-બા ના ઘરે જવાની ટેવ. અને એનાં માટે એ બધુ કરી જવા તૈયાર.
બન્ને તરફ એવી લાગણી જોઈને ક્યારેક ખુશી, તો ક્યારેક ઈર્ષા ને ક્યારેક ચિંતા પણ થાય. 
સ્પીચ લખવા માટે હું સાવ ખાલી હતી કારણ કે મારો તો કોઈ ખાસ અનુભવ હતો નહીં…. છેવટે દીકરીનો અનુભવ અને લાગણી જાણવાની કોશિશ કરી. એનાં યાદગાર પ્રસંગોને સાંભળીને એટલું સમજાયું કે કેટલાં જરૂરી છે આ ગ્રાન્ડ પેરેન્ટ્સ….
બાળકના છે (સૌથી સારા ) સખા- મિત્ર,

જોયેલા જેમણે જીવનના બધા ચિત્ર.

ક્યારેક વડીલ તો થઈ જાય ખુદ બાળક,

કરતાં વર્તન ક્યારેક વિચિત્ર…
વિવિધ ભારતી પર એક વખત પ્રોગ્રામ કરેલો “ગ્રાન્ડ પેરેન્ટ્સ ડે” સ્પેશ્યલ. ત્યારે શ્રોતાઓના મંતવ્યો જાણીને, તેમની રસપ્રદ વાતો સાંભળીને ખરેખર પ્રોગ્રામ યાદગાર પ્રસંગ જેવો બની ગયો હતો.
એટ્લે આવા પ્રયોગો તો થતાં રહે છે. 
મે એક વખત લખ્યું હતુ “જનરેશન ગેપ”

જે ખરેખર ગેપ પેલ્લી અને ત્રીજી પેઢી વચ્ચે છે જ નહીં. એ તો માત્ર સાંકળ છે પેલ્લી અને બીજી પેઢીને જોડતી રાખવા. ખરેખર જોઈએ તો પેરેન્ટ્સ નાં લીધે બન્ને જોડાઇ શકે છે. પણ આ ત્રીજી પેઢી એને જોડતી રાખે છે. એટ્લે આ સાંકળનાં લીધે સેતુ જળવાઈ રહે છે. 
કહેવાય છે મુદ્દલ કરતાં વ્યાજ વ્હાલું…

પણ હું વધુમાં ઉમેરીશ કે

સંતાનો તો માં-બાપને સન્માન અપાવે, પણ એનાથી વિશેષ ખુશી ત્યારે થાય જ્યારે પૌત્ર-પૌત્રી કે દૌહિત્ર-દૌહિત્રિ એમનાં દાદા-દાદી કે નાના-નાની માટે નાનું પણ એવું યોગદાન આપે. (અને કદાચ આ જ સોલ્યુશન છે) પેઢીઓ વચ્ચેનો અંતર ઓછો કરવાનો સૌથી ઉત્તમ રસ્તો.

#vagbhi

​દરેક ઘરમાં એક બહેન તો હોવી જ જોઈએ. જો ઘરમાં બહેન હોય તો તમામે તમામ સ્ત્રી પ્રકૃતિને સમજવું ખુબ જ સહેલું થઈ જાય છે. જો બહેન સમજાય જાય યાને કે બહેન સાથે ગાઢ ડેપ્થમાં સમજણ કેળવાય જાય એટલે દુનિયાની ગમ્મે તે નારી ને કે નારી પાત્રોને સમજવું આસન થઈ જાય. પછી માં, પત્ની, દિકરી, પ્રેમિકા… આ બધા જ પાત્રોને ઓળખવા કોઈ મોટી વાત નથી. એટલે કે બહેનનું પાત્ર સૌથી મોટું કામ કરે છે. તમે નજર કરજો, જેના ઘરમાં કે જે વ્યક્તિ તેની બહેન સાથે તાલમેલ મેળવી શકતો હશે તે તેની માં, પત્ની કે દીકરી સાથે પણ એટલી જ સરળતાથી તાલમેલ દેસાડી શકશે. 

બાળપણથી બહેન સાથે મોટા થતા તેમાં એક બહેનથી વિશેષ દરેક પાત્રોની કલ્પના તેની અંદર થઈ જાય છે. બહેન ક્યારેક મમ્મીની જેમ ચિંતા કરતી, તો ક્યારેક પત્નીની જેમ ધમકાવતી ને ક્યારેક દિકરીની જેમ નિખાલસ પ્રેમ સભર બની જાય છે. મોટા થતા આપણે આ બધી જ લાગણીઓને કોઈને કોઈ સ્ત્રી પાત્રોમાં જોવાની ઈચ્છા ધરાવતા હોઈએ છીએ. ઘણા ભાઈઓના મોઢે સંભાળવા મળશે કે મારે મારી બહેન જેવી તરવરાટવાળી ને સમજણ ધરાવતી પત્નીની કલ્પના છે. તો ક્યારેક કોઈના મોઢે ઘણા ભાઈઓ કહેતો જોવા મળશે કે મારી દીકરી અસ્સલ મારી બહેન જેવી જ તૈયાર થવાની શોખીન છે. હું મારી બહેન માટે આ લઈ આવતો, આટલા ખર્ચા કરતી ને.. ઘણું ઘણું… ટુંકમાં, એને બહેન સાથે વિતાવેલ બાળપણના એ સંસ્મરણો પળે પળ યાદ આવ્યા કરશે જ.

જે ઘરમાં બહેન નહિ હોય એ વ્યક્તિને પત્ની કે દીકરીને સમજતા થોડી વાર લાગશે પણ એ પણ એવું જ વિચારશે કે જો મારી બહેન હોત તો મારી દીકરી જેવી જ હોત. આ પણ એટલું જ સત્ય છે. 

બહેન સાથે વિતાવેલ બાળપણના એ દિવસો આજીવન એક સમજણના પાઠ પુરા પાડે છે. ભાઈ-બહેનના ઘણા ઝઘડા, વિવાદ, મતભેદ તો મનભેદ જોવા મળશે, પણ બન્ને વચ્ચેનો આ લાગણીનો રક્ષા-સંબંધ ક્યારેય ઓછો નહિ થાય. અને એ ભાઈ-બહેનના બાળકો સુધી અવિરત અગાઢ જોવા મળે છે. 

મારા મામા હમેશા કહે, કે જેમાં બે વખત માં આવે છે એ મામા… એટલે કે માંનો બેવડો પ્રેમ મામા ખુબ સારી રીતે વ્યક્ત કરી શકે. 

એટ્લે કે ભાણેજ અને ભાણી સાથે સ્નેહ પં બેવડો જોવા મળે.

કુદરતે દરેક વસ્તુ, વ્યક્તિનું મહત્વ અરસ-પરસ ખુબ સરસ રીતે બેલેન્સ કર્યું છે. જેમ બહેનનું મહત્વ છે તેમ ભાઈનું પણ.

પહેલા કહ્યું તેમ ઘરમાં બહેન હોય, તો કોઈપણ સ્ત્રીને સમજવી સરળ બની જાય. તેમ ઘરમાં ભાઈ હોય, તો કોઈપણ પુરુષને સમજવો પણ એટલો જ સરળ બની જાય. પુરુષ પ્રકૃતિ પણ એટલી જ સંવેદનશીલ હોય એ ભાઈથી વધુ સારી રીતે બીજું કોઈ સમજાવી શકે ખરા ? કેરીંગ, શેરીંગ, વરિંગ, ઓલ ઇન વન. ઘણા ઘરમાં પિતાની હયાતી ન હોય ત્યાં ભાઈ જ પિતાની ફરજો પૂરી કરતા જોવા મળે છે. એટલે કે એક સુરક્ષાનો એહસાસ થઈ શકે છે. તો સાથે મોટા થયેલા ભાઈ-બહેન એક બીજાના સારા મિત્રો ને એકબીજાના પુરક બનતા જોવા મળે છે. કારણ કે, સમજણ આવતા જ સૌથી પહેલા ભાઈ-બહેનની મૈત્રી થાય પછી બહારની દુનિયામાં કોઈ મિત્ર બને.

બાળપણના ભાઈ-બહેનના સંસ્મરણોની યાદીનું તો લાંબુબુબુ લિસ્ટ બને. પણ આ લિસ્ટ જયારે અનુભવોના પાઠ સ્વરૂપ કોઈપણ પુરુષ કે સ્ત્રીને સમજવા સક્ષમ બને ત્યારે કેટલાય સંબંધો તરી જાય. 

જેને ભાઈ નહિ હોય, તે સ્ત્રીના પતિની હમેશા કમ્પ્લેઇન રહેશે જ અનેક ઘણી વખત કહેતા પણ જોવા મળશે કે ભાઈ હોત તો સમજાત. ભલે સુંદરલાલ જેવા સાળા હોય એ પણ એક અલગ જ મજા છે સંબંધોની. અને એવી જ રીતે બહેન નહિ હોય, તે પુરુષની પત્ની હમેશા કહેતી જોવા મળે કે બહેન હોત તો સમજાત. 

આમેય કહેવાય છે ને કે જે ઘરમાં દીકરી હોય તે વહુને વધુ સારી રીતે સમજી શકે. કારણ કે, આપણી દીકરી પણ કોઈના ઘરની વહુ છે. બસ, આવી જ ફિલોસોફી બહેન કોઈના ઘરની વહુ અને વહુ કોઈના ઘરની દીકરી છે. ભાઈ કોઈનો પતિ છે અને પતિ પણ કોઈનો દિકરો છે. ભાઈ છે. 

ભાઈ-બહેન એક લાગણી, એક સરંક્ષણથી વિશેષ દરેક પુરુષ અને દરેક સ્ત્રી પાત્રોને સમજવા માટેનો માર્ગ છે. બાળપણમાં વિતાવેલા ખટ-મીઠાં અનુભવો ભવિષ્યમાં પણ માર્ગદર્શકરૂપ બની રહે છે. ભાઈ-બહેન પ્રકૃતિનું એક બેલેન્સ છે. જે સમાજજીવન માટે ખરેખર ઉદાહરણરૂપ છે.

ડોલી સજા કે રખના, હરે રામ હરે ક્રિષ્ના ફિલ્મનું “ફૂલો કાં તારો કાં સબકા કહેના હૈ…”, પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યાં ફિલ્મમાં અરબાઝખાનની બહેન કાજોલ એટલે કે મુસ્કાન તો બધાને યાદ જ હશે. હમણાં જ  દિલ ધડકને દો ફિલ્મમાં ભાઈ-બહેનનું ખુબ સરસ યાદગાર ઉદાહરણ આપતું પ્રિયંકા અને રણવીર સિંહ દ્વારા દર્શાવાયું.. અને ગીતો તો લોટસ ઓફ જોવા મળશે. એટલે કે ફિલ્મો સ્વરૂપે પણ આ સંબંધને અને સામાજિક મુદ્દાઓ સ્વરૂપે હમેશા એક સ્થાન મળતું રહ્યું છે. 

Happy Raksha Bandhan  〰:)〰

વાગ્ભિ:)

જયારે વ્યસન પણ બને પ્રસંગ…

ફેસબુક પર એક વખત ઇમેજ જોઈ હતી અને સાથે લખ્યું હતું કે “શું મહિલાએ આ કરવું જોઈએ??”

આ ઇમેજમાં વ્યસન કરતી એક મહિલા બતાવવામાં આવી હતી. તો શું વ્યસન માત્ર ફિમેલ કરે તો જ ખરાબ, અયોગ્ય, નિંદાપાત્ર કે અજુગતું લાગે???

વ્યસન તો બધા માટે ખરાબ જ હોય. પછી એ સ્ત્રી હોય કે પુરૂષ.

આપણે જાણીએ અને સમજીએ છતાં રોજિંદા જીવનમાં પણ જયારે આપણે પુરૂષવર્ગને વ્યસન કરતા જોઈએ તો સામાન્ય લાગે. પણ જો કોઈ સ્ત્રીને જોઈએ તો આંખનું મટકું માર્યા વગર જોયા કરીએ.

આનો મતલબ એવો નથી કે વ્યસન કરવું જોઈએ. બંને માટે વ્યસન તો ખરાબ જ છે. એટલે હવે પુરૂષ વર્ગને પણ આશ્ચર્યથી જોવાનું રાખજો, જેથી કરીને તેમને લાગે કે તેણે કંઇક ખોટું કર્યું છે.

હવે તમાકુ, સિગરેટ, માવા આ બધું જૂનું થઇ ગયું. હવે વ્યસનમુક્તિનો વિષય પણ બદલાઈ રહ્યો છે.

આજનું મુખ્ય વ્યસન છે “સાઇબર સાયકોલોજી.” એટલે કે સોશ્યલ મિડિયા, ઇન્ટરનેટ અને મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ નહિ, પણ દુરુપયોગ.

એ દિવસ દૂર નથી જયારે વધુ પડતા મોબાઈલ, ઇન્ટરનેટ અને સોશ્યલ મિડિયાથી થતા રોગોનો ઉદ્દભવ અને વિકાસ તેમજ સંશોધનો થાય અને સાઇબર ડિપ્રેશન જોવા મળે.

Be Careful…
Take Care…

#vagbhi

જન્મદિવસ. જન્મનો દિવસ. જન્મની મહત્વતા ખુદને અને માતા-પિતાને સૌથી વધુ હોય. પણ જયારે આપણા સંતાનને પણ આપણા જન્મદિવસની મહત્વતા લાગે, ત્યારે સમજાય કે ખરેખર જન્મ સાર્થક થયા. એક નહિ બન્ને. એક પોતાનો અને બીજો માં બન્યા પછીનો.

મારી દિકરીને હવે તો તારીખ યાદ રહે છે, પણ તેમ છતાં મધર્સ ડે હોય એ વીકમાં મમ્માનો બર્થ ડે આવે એમ સમજે. અને ઘણી વખત એમ પણ કહે કે, આપણા બન્નેનો બર્થ ડે વીકમાં બે વખત આવે. મેં મહિનાના બીજા રવિવારે મધર્સ ડે અને એ જ વીકમાં 12 તારીખ. એટલે કે પહેલા માં તરીકે નો બીજો જન્મ દિવસ અને પછી જન્મ લીધાનો દિવસ ઉજવાય. તેવી જ રીતે સપ્ટેમ્બર મહિનાનો છેલ્લો રવિવાર એટલે ડોટર્સ ડે અને એ જ વીકમાં 25 તારીખ એટલે દિકરીનો બર્થ ડે.

આજે જન્મ દિવસની શરૂઆત જીવનચક્ર જેવી જ થઈ. સૌથી પેલ્લા મમ્મી-પપ્પા એ મેસેજથી વિશ કર્યું. ત્યાર પછી મિત્રોના મેસેજ થકી શુભેચ્છાઓ મળી, ત્યાર બાદ પતિદેવ અને દિકરી. છેલ્લે સગા-સંબંધી.
જીવનની શરૂઆત અને સ્થાન મુજબ જ આ વખતે મને ખુબ શુભેચ્છાઓ મળી. સોશ્યલ મીડિયા પર આટલા બધા મિત્રોમાંથી ખાસ કરીને ફેસબુક પર કેલેન્ડર કે નોટીફીકેશન વગર પણ જો મિત્રોને આપણો જન્મદિવસ યાદ રહે છે અને ખાસ શુભેચ્છાઓ પણ પાઠવે તો ખરેખર આપણે સંબંધના સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં ઘણી થાપણ ભેગી કરી છે એવું ફિલ થાય. તેવી જ રીતે વોટ્સ એપ ગ્રુપમાં એક મિત્રની શરૂઆત પછી લાંબીબીબી લાઈન થાય શુભેચ્છાઓની પણ વોટ્સ એપ પર કોઈ મિત્રની ખાસ યાદ કરીને પર્સનલ બર્થ ડે WISH જોવા મળે તો મિત્રોની મિલકત આપણી પાસે બહુ થોડી પણ વર્ષો વર્ષની છે એવો ગર્વ થાય.

સંબંધોમાં પણ ટૂંકા ગાળા કરતા લાંબા ગાળાનું ઇન્વેસ્ટમેન્ટ વધુ સારું અને સાહજિક હોય છે. ઘણા વ્યક્તિ, મિત્ર કે સંબંધોને આપણે ભૂલી નથી શકતા કે ભૂલાતા નથી અને ક્યારેક તો એને લેણાં-દેવી પણ કહીએ છીએ.
વળી, એ પણ જરૂરી નથી કે વિશ કરવા કે ગીફ્ટ આપવાથી જ સંબંધ સાચો ઠરે કે લાંબો ચાલે. પણ જેના માટે આપણો પ્રેમ, સ્નેહ, ગાઢ સંબંધ કે મૈત્રી હોય, તે અને તેની યાદો, ખાસ પળો કેમ ભૂલાય ?

ઘણી વખત ગમે કે, મિત્રો ખાસ યાદ રાખે. અને એક વર્ષ નહિ પણ વર્ષોના વર્ષ. ખાસ યાદ રાખીને મિત્રોએ પાઠવેલી શુભેચ્છા બદલ દિલથી ધન્યવાદ. ખરેખર આ WISHES અને BLESSINGS સાચા અને પ્યારા લાગે જેમાં યાદ રાખવું નથી પડતું, યાદ રહી જાય છે.

ખુદને પ્રેમ કરવો એ નફરત કરવાથી વધુ સરળ છે. કારણ કે, બીજા પર આધાર નથી, જો પહેલા ખુદને પ્રેમ કરતા શીખીએ, તો બીજાને પ્રેમ કરવો પણ એટલો અઘરો નહિ લાગે. એવી જ રીતે જન્મદિવસે બીજા તરફથી મળતી WISHES કે GIFTSની જેમ જો ખુદને અને ખુબ માટે જ WISH કે GIFT આપીએ, તો એ આપણી જાતને આપેલી BEST GIFT કહેવાય.
મારા જન્મદિવસે મેં પણ મારી જાતને ખાસ GIFT અને WISHES આપ્યા. HEALTH અને FITNESS થી વિશેષ ગીફ્ટ બીજી કોઈ નથી. આ આજથી નથી શરૂ થયું, પણ અવિરત અને અકબંધ આ રસ્તે ચાલતા રહેવાની WISH માગી ખુદને મોટીવેટ કરવાનું છે.

માત્ર શારીરિક જ નહિ, પણ માનસિક ટોનિક અને સ્વાસ્થ્ય પણ જરૂરી છે. આપણે માત્ર શારીરિક જ સ્વાસ્થ્ય વિશે વિચારીએ અને સમજીએ છીએ.અને તેના માટેના જ પ્રયાસો કરતા રહીએ છીએ. પણ મનનું શું ?
અત્યાર સુધી  હું માત્ર વક્તા ને શ્રોતા જ હતી. હવે, સારા વાચક બનવાનો પણ પ્રયાસ આરંભ થઈ ચુક્યો છે. છુટું છવાયું જે આવ્યું તે ઘણું વાચ્યું પણ હવે ખાસ લેખકોની યાદી, વિષયોની યાદી બનાવી બુક રીડ કરવાનો આનંદ જ કઈ ઓર છે. પહેલા વર્ષમાં એકાદ બુક વંચાઈ જતી. પણ આ વર્ષ એટલે કે ગયા મેં મહિનાના મારા જન્મદિવસથી શરૂ કરીને આજના દિવસ સુધીમાં લગભગ ૧૦૦ પુસ્તકો મેં વાંચી લીધી હશે.

મને વાચકના ચાહક બનાવવા પાછળ ઘણા લોકો(મિત્રો)ના પ્રયાસ અને પ્રોત્સાહન રહ્યા છે. અને તેમને હું નિરાશ તો નહિ જ કરું એવું ખુદને પ્રોમિસ કરી ચુકી છું. સારા વાચક બન્યા પછી વધુ સારા વક્તા અને શ્રોતા બની શકાય એ વાતનો મેં અનુભવ પણ કર્યો.

જેમ શારીરિક સ્વાસ્થ્ય જરૂરી તેમ માનસિક તરોતાજગી પણ જરૂરી. એકવાર મેં જ એક કાર્યક્રમમાં કહેલી વાત કે દરરોજ જેમ કલાક ટીવી કે મોબાઈલ જોવાનું તેમ કલાક કાઢી ને બુક પણ વાંચવી.

જન્મ એટલે સર્જન અને જન્મ દિવસ એટલે નવસર્જન. દર વર્ષે જન્મ દિવસ જીવનનું નવસર્જન કરવા તેમજ વિતેલી પળોનું વિસર્જન કરવા માટે જ કદાચ આવતો હશે.

”ખુદથી ખુશ થઈએ તો ખુદા મળી જાય.”

Vagbhi 🙂

23/04/2016

Book Review : Totto Chan

તોત્તો ચાન

મૂળ જાપાની લેખિકા : તેત્સુકો કુરોયાનાગી

ગુજરાતી અનુવાદ : રમણ સોની

“સોસાકુ કોબાયાશીની સ્મૃતિને સમર્પિત” 

તોમોએ સ્કૂલ તથા સ્થાપક-સંચાલક આચાર્ય શ્રી સોસાકુ કોબાયાશી વિશે આ પુસ્તકમાં વાત કરવામાં આવી છે. શ્રી કોબાયાશીની શિક્ષણ પ્રવૃતિઓ કેવી અરૂઢ અને કલ્પનાશીલ હતી એ બતાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.

1937 માં સોસાકુ કોબાયાશી એ પોતાની કલ્પના મુજબની આદર્શ શાળા “તોમોએ સ્કૂલ” સ્થાપી. તેઓ ઈચ્છતા કે બાળકનું વ્યક્તિત્વ બને એટલી સહજતાથી વિકાસ પામે. શિક્ષણના ઘડતર અને ચણતર, શિક્ષણના ઉત્તમ પ્રયોગો તેમજ ભણવા-ભણાવવાની પ્રવૃતિને આમ સાવ જ મુક્ત વાતાવરણને હવાલે કરતી આવી અપરંપરાગત પ્રાથમિક શાળા વિશે વાત વર્ણવી લેવામાં આવી છે. સાચે જ તોમોએ જેવી સ્કૂલ હોય તો બાળકોને ભાર વિનાનું ભણતર લાગે

80’s ની આ બુક ખરેખર આજે પણ જીવંત લાગે. પાંચ વર્ષના બાળકોથી લઈને વયોવૃદ્ધ દરેકને સ્પર્શે .

આ પુસ્તકની શરૂઆત ખાટા-મીઠાં બાળપણથી થાય. તોત્તો ચાન વાંચતા પહેલા તો બાળપણની યાદોમાં ખોવાઈ જવાય. થોડું આગળ વાંચતા એક પેરેન્ટિંગના પાઠ શીખવા મળે. નાની દિકરીના સવાલોના જવાબ માં કેવી જુદી જ રીતે આપે.

ત્યાર બાદ શાળા, શિક્ષણ અને શિક્ષકના મુલ્યો સમજવા મળે. તોમોએ સ્કુલના આચાર્ય શ્રી બાળકને મુક્ત મને વિહરવા ને ખીલવા દે.

જયારે સૌથી પહેલા તોત્તો ચાન આચાર્યને મળે ત્યારે તેઓ માત્ર એટલું કહે કે, તારે જે કહવું હોય તે તું કહી શકે છે, તું થાક નહિ ત્યાં સુધી. સતત કલાકો સાંભળ્યા બાદ પણ તોત્તો ચાન થકી જાય પણ આચાર્ય સાહેબ જરાય ન થાકે. અને પહેલી વાર બાળકને એમ થાય કે કોઈ મને થાક્યા કે કંટાળ્યા વગર સાંભળે છે, બાકી તો બધા ચુપ કરાવી દે છે.

પર્યાવરણ અને પોષણના મુલ્યો “થોડું સમુદ્રમાંથી ને થોડું પહાડમાંથી” એમ ગાતા ગાતા શીખવી જાય.

આવું તો કેટલુય શિક્ષકો ને માતા-પિતા માટે શીખવાનું શીખવી જાય.

વળી, રોકી નામના એક ડોગી સાથે ગાઢ મૈત્રી, તો આ નવી શાળાના નવા બનેલા મિત્રોમાંથી એક ખાસ મિત્રને ગુમાવ્યાનું દુઃખ પણ રડાવી જાય.

જાપાનની થોડી જીવનશૈલી, રીતભાત જોવા મળે. અને 1945 માં ટોકિયો પર થયેલ હવાઈ હુમલા વિશે વાંચતા જ હૃદયદ્રાવક દ્રશ્યો આંખ સામે ઊભા થઈ જાય.

એક સર્જનાત્મક શાળાનું યુદ્ધ દરમ્યાન આકસ્મિક મૌત થાય અને આ પુસ્તક દ્વારા શાળા અને શિક્ષકને અમર કરી દેવામાં આવે.

શાળાની ભણતી એક વિદ્યાર્થીને આ પુસ્તક લખવાનો વિચાર આવે અને બધા જ વાસ્તવિક દ્રશ્યોને લીપી-લાખણો રૂપી વર્ણવવામાં આવે. સાથે ભણતા બધા સહપાઠી મિત્રોના સંપર્કમાં આવી, હાલની તેઓની પ્રગતિ અને પરિચય પણ અંતમાં કરાવે.

આ પુસ્તકમાં બધા જ સ્પંદનો, સંવેદનાઓ, સર્જનાત્મકતાનું વર્ણન થયું છે. ક્યારેક ખુબ હસવું, તો ક્યારેક ખુબ રડવું આવે. ક્યારેક ખુબ દુઃખદ ઘટના તો ક્યારેક ખુશીની અનુભૂતિ થાય.

આ પુસ્તક સત્ય ઘટના પર આધારિત છે. કોઈ કલ્પનામાત્રને સ્થાન નથી. લેખિકા એ તેની અવિસ્મણીય યાદો અંકિત કરી છે. અને જીવનના મુલ્યો દર્શાવ્યા છે.

પુસ્તક પ્રકાશિત થાય તેમાંથી મળતી રોયલ્ટીની રકમથી  જાપાનના બહેરા-મૂંગા બાળકો માટે પહેલું  થિયેટર પણ બનાવવામાં આવ્યું. અને સાચા શૈક્ષણિક મુલ્યોના વાવેતરનું આ પરિણામ હતું.

આ પુસ્તકની નાનકડી છોકરી તોત્તો ચાન એટલે કે તેત્સુકો કુરોયાનાગી જાપાન ટેલિવિઝનની વિખ્યાત કલાકાર તરીકે જાણીતા, યુનિસેફ સંસ્થા દ્વારા સદભાવના દૂત તરીકે નિમાયેલ તેમજ લોકપ્રિય અને વિક્રમસર્જક બેસ્ટ સેલર પુસ્તકની લેખિકા છે.

આ પુસ્તકના હિન્દી અને ગુજરાતીમાં પણ અનુવાદ થયા છે. અને અનુવાદ કરતા એ પણ આ પુસ્તકને દિલ-ઓ-દિમાગમાં ઉતારીને તેને ખુબ સરસ રસપાન કરાવ્યું છે. હા, આ પુસ્તક બહુ ઓછી જોવા મળે છે એવો મારો અનુભવ છે.

મેં એક નહિ પણ ૩ કોપી ખરીદી. એક મારી લાયબ્રેરીમાં, બીજી મારી દિકરીની સ્કૂલમાં ભેટ આપી અને ત્રીજી કોઈને પણ જયારે ભેટ સ્વરૂપે આપવા યોગ્ય લાગે એ માટે રાખેલ છે.

આ પુસ્તક શિક્ષણની શિક્ષા, પેરેન્ટિંગની પરવરીશ અને બાળપણના બિન્દાસ સંસ્મરણો માટે ઉત્તમ છે.

મને આ પુસ્તકથી મારા બાળપણની યાદો તો તાજી થઈ જ પણ સાથે સાથે દિકરીનું બાળપણ માણવું પણ ગમ્યું. અને હવે દીકરીને ક્યારેક પ્રેમથી તોત્તો ચાન કહીને પણ સંબોધી લઉં. આ પુસ્તક મને ખુબ મારી નજીકનું લાગે અને મારું ફેવરીટ.

આજે World Book & Copyright Day પર બેસ્ટસેલર અને પ્રખ્યાત પુસ્તક “તોત્તો-ચાન” વિશે આ વાત. જીવનના અને શિક્ષણના મુલ્યો શીખવતી આજની આટલી રજૂઆત.

vagbhi

પહેલી તારીખમાં, મહિનાના  પહેલા દિવસે  ઉત્સાહમાં હોઈએ પણ આજે કઈક નવી વાત…નવો વિચાર…

આમ જોઈએ તો નાણાકીય વર્ષનો આજથી આરંભ. અને પહેલી એપ્રિલ એટલે એપ્રિલ ફૂલ દિવસ. હવે આપણે એક દિવસ માટે કે પછી એક વર્ષ કે પૂરી જિંદગી માટે એપ્રિલ ફૂલ બનીએ છીએ એ તો આપણે જ નક્કી કરવું પડે.

પહેલી તારીખે પગાર આવે. સેવિંગ્સ અને યુઝીન્ગ્સ પ્રોસેસ શરૂ થાય. થોડા પેમેન્ટસ થાય અને થોડી બચત થાય. થોડો વપરાશ થાય અને થોડા વેડફાય પણ.

હવે દર મહીને વ્યવસ્થિત પ્લાનિંગ તો આપણે કરીએ છીએ. પણ માત્ર પૈસાનું. એટલે કે પૈસા વેડફાય, વપરાય, તેનો સદુપયોગ થાય અને તેની બચત થાય આ બધી જ ચિંતાઓ આપણને છે અને તેના માટે આપણે કેટલોય સમય પસાર કરતા હોઈએ છીએ.

પણ… આપણે સમયનું પ્લાનિંગ કરીએ છીએ ખરા ?? એટલે કે મહિનો શરૂ થાય ને આપણે સમયનું પ્લાનિંગ કરીએ છીએ ? મહિનો પૂરો થાય એટલે મોબાઈલના ડેટા અને બેંક બેલેન્સ ચેક કરીએ છીએ પણ સમયના ડેટા કે બેલેન્સ ચેક કરીએ છીએ ? કેટલા એવા હશે જે મહિનો શરૂ થતા પગારની જેમ સમયનું પણ પ્લાનિંગ કરતા હશે ને કેટલા એવા પણ હશે જે મહિનાના અંતે સમયનું બેલેન્સ ચેક કરતા હશે ?

પૈસા વપરાય, વેડફાય, બચત થાય એની આપણને જાણ હોય છે પણ સમય કેટલો વપરાય, વેડફાય અને બચત થાય તેની આપણે પરવાહ કરતા નથી. ભલે એક એક ક્ષણનું આપણે વોચીંગ ન કરી શકીએ પણ એટ લીસ્ટ એક દિવસ કે એક કલાકનું પ્લાનિંગ તો ચોક્કસ કરી શકીએ.

મહિનાભર બધી જ બાબતોનું પ્લાનિંગ થતું રહેશે પણ સમયનું પ્લાનિંગ જ આપણાંથી ચુકી જવાશે. ક્યારેક વર્ષોનું સરવૈયું તો માંડજો કેટલા વેડફયા ને વપરાયા ?? દર મહીને જો સમયનું દિવસભરનું પ્લાનિંગ કરવામાં આવે તો ?? પણ આપણને સમયની ક્યાં પડી જ છે મફત છે ને…!! પણ તેની કિંમત કોઈ બીમાર કે વૃદ્ધ વ્યક્તિને પૂછી જુઓ… આપણે હમેશા બધા જ પ્લાનિંગ કરીએ છીએ પણ સમયનું જ પ્લાનિંગ કરતા નથી કે જે ખુબ જ જરૂરી છે અને સૌથી વધુ ઉપયોગી પણ. અને બધી જ વસ્તુઓનું મૂળ અહીંથી જ શરૂ થાય છે. સો……પ્લાન ફોર ટાઇમ….

તો આજથી શરૂ થતા નાણાકીય વર્ષમાં નાણા સાથે થોડું સમયનું પ્લાનિંગ પણ કરી જ લેવું.

વાગ્ભિ

1st apr

 

 

open and watch my youtube channel….. subscribe…

%d bloggers like this: